Đến nội dung chính
Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Phần 3 · Hành trình lịch sử

1954 – 1975

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và phong trào thanh niên góp phần tích cực xây dựng, bảo vệ miền Bắc XHCN, đấu tranh giải phóng miền Nam

110 hình ảnh, tư liệuTham quan ảo 360° →

Lời thuyết minh

Sau 9 năm kháng chiến trường kỳ gian khổ, bộ đội ta tiến về giải phóng thủ đô trong niềm hân hoan chào đón của quần chúng nhân dân.

Miền Bắc được hoàn toàn giải phóng tiến hành hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục kinh tế, phát triển văn hoá xã hội, miền Nam tiếp tục đấu tranh thực hiện nhiệm vụ cách mạng dân tộc dân chủ, tiến tới thống nhất nước nhà.

Đọc toàn bộ lời thuyết minh giai đoạn 1954 – 1975

Ngày 19 tháng 10 năm 1955, Ban Bí thư Trung ương Đảng ra Nghị quyết đổi tên Đoàn Thanh niên Cứu quốc Việt Nam thành Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam.

Từ ngày 25 tháng 10 đến ngày 4 tháng 11 năm 1956, Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ II tổ chức tại Nhà lớn Hà Nội với 479 đại biểu thay mặt cho gần nửa triệu đoàn viên. Đại hội được đón Bác Hồ tới thăm và nói chuyện với Đại hội. Bác khen: “Đảng và Chính phủ ta có thể tự hào đã tạo nên một thế hệ thanh niên dũng cảm như các cháu…”. Với đoàn viên, Bác dạy: “Phải giữ gìn đạo đức cách mạng, phải xung phong trong mọi công tác, phải cố gắng học tập chính trị văn hoá, nghiệp vụ, phải rèn luyện thân thể cho khoẻ mạnh…”. Đại hội bầu Ban Chấp hành gồm 31 uỷ viên chính thức, 9 uỷ viên dự khuyết. Ban Thường vụ Trung ương Đoàn gồm 9 đồng chí, đồng chí Nguyễn Lam được bầu làm Bí thư thứ nhất. Đại hội đề ra nhiệm vụ tổ chức giáo dục, động viên đoàn viên, thanh niên tích cực tham gia hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục và phát triển kinh tế xã hội, văn hoá…

Trên cơ sở những nhiệm vụ đó, Đại hội Đoàn toàn quốc lần 2 năm 1956 phát động phong trào “Lao động kiến thiết tổ quốc và đấu tranh thống nhất nước nhà”.

- Thực hiện nghị quyết của Đại hội, trên mặt trận nông nghiệp, hàng triệu đoàn viên, thanh niên tham gia khai hoang, phục hoá, chống bão lụt, hạn hán để cứu lúa với khẩu hiệu “Vắt đất ra nước, thay trời làm mưa” và “Nghiêng đồng đổ nước ra sông” nhờ đó cứu được hàng vạn ha lúa bị úng ngập hoặc khô hạn.

- Trong công nghiệp, thanh niên là lực lượng đi đầu trong việc khôi phục hệ thống giao thông bị chiến tranh tàn phá , như khôi phục tuyến đường sắt Hà Nội – Mục Nam Quan. Hàng vạn thanh niên thủ đô và một số thành phố khác như Hải Phòng, Nam Định đã lên Tây Bắc làm đường, viết lên bản anh hùng ca mở đường Mộc Châu – Pa Háng. Rồi hàng vạn thanh niên công nhân tham gia khôi phục và xây dựng các nhà máy. Như nhà máy cơ khí Trần Hưng Đạo, chè Phú Thọ, diêm thống nhất, xi măng Hải Phòng, nhà máy phốt phát Lâm Thao…

Phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên miền Bắc ủng hộ nhân dân miền Nam được dâng cao và lan rộng ra khắp các tỉnh thành trên toàn miền Bắc.

Mảng 2

Ở miền Nam, từ năm 1954 đến năm 1959, với chiến dịch “Tố cộng diệt cộng” địch khủng bố ác liệt lực lượng cách mạng. Mặc dù vậy các tầng lớp nhân dân và tuổi trẻ miền Nam vẫn nêu cao tinh thần bất khuất, kiên cường đấu tranh. tiêu biểu như Trần Thị Lý, người con gái anh hùng của đất Quảng Nam mang trên mình gần 40 vết thương do quân thù tra tấn dã man đã chết đi sống lại nhiều lần, nhưng trước sau vẫn giữ lòng kiên trung với cách mạng.

Cuối năm 1959, dưới ánh sáng nghị quyết Trung ương lần thứ 15, phong trào Đồng Khởi nổ ra như nước vỡ bờ. Đồng Khởi đã mở ra một bước ngoặt mới cho phong trào cách mạng miền Nam. Từ đồng bằng sông Cửu Long đến rừng núi Tây Nguyên hàng chục vạn đồng bào già trẻ, gái trai đã tìm cách liên hệ với tổ chức Đảng, đứng lên vây đồn, chiếm bốt, trừ gian, phá ấp chiến lược … làm cho Mỹ ngụy vô cùng hoảng sợ.

Mảng 3

Sau vài năm hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục kinh tế, Miền Bắc đã đạt được nhiều thành tựu lớn.

Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ 3, tháng 3 năm 1961 được diễn ra tại Hà Nội trong khí thế hân hoan như nhà thơ Tố Hữu đã nói: “chào 61 đỉnh cao muôn trượng”. Tham dự Đại hội có 677 đại biểu thay mặt cho hơn 1 triệu đoàn viên. Đại hội nêu lên nhiệm vụ của Đoàn và thanh niên Việt Nam là “Hướng vào việc thực hiện những nhiệm vụ cách mạng của Đảng nhằm xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, giải phóng miền Nam, thực hiện thống nhất nước nhà”. Đại hội vinh dự được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng Bí thư Lê Duẩn cùng nhiều đồng chí trong Bộ Chính trị đến dự. Tại Đại hội, Hồ Chủ Tịch chỉ rõ: “Đoàn Thanh niên cần phải làm đầu tàu, gương mẫu trong các phong trào thi đua yêu nước. Phải thực hiện khẩu hiệu: “Đâu Đảng cần thanh niên có, việc gì khó thanh niên làm”. Đại hội bầu Ban Chấp hành Trung ương gồm 71 đồng chí, đồng chí Nguyễn lam được bầu làm Bí thư thứ nhất, năm 1962 đồng chí Vũ Quang được bầu làm Bí thư thứ nhất thay đồng chí Nguyễn Lam nhận nhiệm vụ mới.

Đại hội đã phát động phong trào “Xung phong tình nguyện vượt mức kế hoạch 5 năm lần thứ nhất”. Đây là phong trào hoạt động kinh tế lớn đầu tiên của Đoàn và phong trào thanh niên.

Hưởng ứng phong trào, đoàn viên thanh niên khắp nơi trên Miền Bắc đã làm đơn tình nguyện tham gia.

- Trên mặt trận nông nghiệp, khí thế. lao động sôi nổi trong việc cải tạo đồng ruộng, xây dựng hệ thống kênh mương. tiêu biểu trong công tác thủy lợi là anh hùng Phạm Thị Vách, tỉnh Hưng Yên, sáng kiến đưa năng suất lúa tăng gấp 3,5 chỉ tiêu. Hợp tác xã Đại Phong, Quảng Bình với gần 100% đoàn viên, thanh niên tham gia đẩy mạnh sản xuất.

- Trên mặt trận công nghiệp và khoa học kỹ thuật, mỗi đoàn viên và các cơ sở đoàn đều đăng ký hoàn thành công viêc trước kế hoạch . Điển hình là phong trào sản xuất ở nhà máy cơ khí Duyên Hải, xi măng Hải Phòng…

- Trên các mặt trận khác, Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân phát động trong toàn quân phong trào thi đua “Ba nhất” (xây dựng tư tưởng tốt nhất, huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu tốt nhất, xây dựng đơn vị mạnh nhất). 100% chi đoàn và đoàn viên, thanh niên trong các quân chủng, binh chủng sôi nổi đăng ký phấn đấu đạt danh hiệu “Chiến sĩ Ba nhất”.

Trong giáo dục: Trung ương Đoàn và Bộ giáo dục phát động phong trào thi đua trong nhà trường phấn đấu trở thành “Học sinh, sinh viên, lớp học tiên tiến” với 4 nội dung:

Học tập tốt

Lao động và hoạt động xã hội tốt

Bồi dưỡng tinh thần và đạo đức xã hội chủ nghĩa

Rèn luyện thân thể tốt.

Tiêu biểu là ở trường Bắc Lý, tỉnh Hà Nam, lá cờ đầu của ngành giáo dục.

Mảng 4

Ở miền Nam, phong trào Đồng Khởi đã mở ra một cục diện mới trong tiến trình lịch sử chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta. Nhân dân và tuổi trẻ miền Nam đã lập chính quyền tự quản ở nhiều vùng nông thôn. trong khi đó phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên ở các thành phố lớn ngày càng diễn ra mạnh mẽ.

Sau một thời gian hoảng loạn, chính quyền Mỹ Diệm đã quay lại đối phó quyết liệt với phong trào cách mạng miền Nam. Rất nhiều các thanh niên yêu nước như Lê Hồng Tư, Lê Quang Vịnh, Lê Văn Thành, Huỳnh Văn Chín đã bị giặc bắt và tuyên án tử hình, nhưng các anh đã bình thản khi bị kết án để giữ vững khí phách của tuổi trẻ Việt Nam anh hùng. Sau này trước sự đấu tranh mạnh mẽ của nhân dân, chính quyền Mỹ Diệm không thể thực hiện được án tử hình đối với các anh.

Phong trào đấu tranh của thanh niên lao động, học sinh, sinh viên khắp cả nước càng dâng cao khi Mỹ Nguỵ giết hại người đoàn viên anh hùng Nguyễn Văn Trỗi. Với 9 phút cuối cùng Nguyễn Văn Trỗi đã làm nên lịch sử, vừa vạch mặt kẻ thù xâm lược vừa hô to 3 lần “Hồ Chí Minh muôn năm.”

Phong trào đấu tranh của thanh niên lao động, học sinh, sinh viên các đô thị miền Nam ngày càng cao.

Mảng 5

Thất bại trong chiến lược chiến tranh đặc biệt, đế quốc Mỹ càng điên cuồng mở rộng chiến tranh xâm lược miền Nam và tiến hành chiến tranh phá hoại đối với miền Bắc.

Ngày mùng 5 tháng 8 năm 1964, Đế quốc Mỹ bắt đầu đánh phá Miền Bắc bằng không quân và hải quân. Nhân dân Miền Bắc kiên cường đáp trả những đợt tấn công của địch

Sôi sục khí thế chống Mỹ, ngay đêm mùng 9 tháng 8 năm 1964, 26 nghìn đoàn viên thanh niên Thủ đô đã xuống đường hô vang các khẩu hiệu chống Mỹ và nêu cao tinh thần “Ba sẵn sàng” .

“Ba sẵn sàng” tức là :

sẵn sàng chiến đấu

sẵn sàng nhập ngũ

sẵn sàng đi bất cứ nơi nào tổ quốc cần.

Từ Hà Nội, phong trào “Ba sẵn sàng” lan rộng khắp các tỉnh Miền Bắc, chỉ trong vòng hơn một tháng đã có hơn 1,5 triệu đoàn viên, thanh niên viết đơn tham gia phong trào “Ba sẵn sàng” . Hàng trăm lá đơn được viết bằng máu. nhiều gia đình tất cả anh chị em đều tham gia với tinh thần “Nước có giặc phải đi đánh giặc, chiến trường giục giã thanh niên lên đường”.

Trong các năm 1964 và 1965 khắp mọi nơi dấy lên các phong trào tự giác luyện tập quân sự “Vai trăm cân, chân nghàn dặm” để được đi đánh Mỹ. Tiêu biểu như xã Hoà Xá huyện Ứng Hoà , tỉnh Hà Tây có khẩu hiệu “người lên đường cầm theo gậy Trường Sơn, ngưòi ở nhà đeo nhẫn thuỷ chung.”

Đến năm 1966 phong trào “Ba sẵn sàng” đã thu hút hơn 3 triệu đoàn viên tham gia.

- Thanh niên nông dân nêu cao quyết tâm “Tay cày tay súng”,

- Thanh niên công nhân nêu cao quyết tâm “Tay búa tay súng”. Các nhà máy đều có các đội tự vệ vũ trang sẵn sàng chiến đấu.

- Học sinh, sinh viên nêu cao quyết tâm “Tay bút tay súng” và khẩu hiệu “dạy tốt học tốt”, sẵn sàng nhập ngũ khi tổ quốc cần theo phong trào “Xẻ dọc trường sơn đi cứu nước mà lòng phơi phới dậy tương lai” tiêu biểu như anh hùng Lê Mã Lương, Trịnh Tố Tâm.

- Tuổi trẻ lực lượng vũ trang nêu cao quyết tâm với phong trào “Quyết thắng”. lời hô của anh hùng liệt sỹ Nguyễn Viết Xuân “nhằm thẳng quân thù bắn” thể hiện khí phách anh hùng, tinh thần bất khuất của quân và dân ta.

-Với khẩu hiệu “Đứt đường như đứt từng khúc ruột”, “Sống bám cầu bám đường, chết kiên cường dũng cảm” Thanh niên xung phong và bộ đội công binh đã xây dựng kho tàng, vận chuyển vũ khí, tạo nên 20.000 km đường dọc ngang nối liền Nam Bắc dưới mưa bom đạn của kẻ thù.

Các địa danh được coi là toạ độ lửa, túi bom như Truông Bồn, ngã ba Đồng Lộc, phà Xuân Sơn, Long Đại, Phong Nha … gắn liền với tên tuổi của những anh hùng, chiến sĩ như Nguyễn Thị Kim Huế, Lê Viết Lân, Đinh Thị Thu Hiệp, 10 cô gái ngã ba Đồng Lộc… đã đi vào cuốn sử thi xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước.

Những ngày cuối tháng 12 năm 1972, Mỹ cho pháo đài bay B52 rải thảm xuống thủ đô Hà Nội. Cả Hà Nội hiên ngang làm nên một “Điện Biên Phủ trên không”, trở thành Thủ đô của lương tri và phẩm giá của con người. Trong 12 ngày đêm đó, tuổi trẻ nhà máy điện Yên Phụ đã hy sinh thân mình để giữ cho Thủ đô sáng bừng ánh điện. Các chiến sĩ trong đội cảm tử quân như Đặng Đức Thọ, Vũ Xuân Hoà đã hy sinh anh dũng. Các anh xứng đáng với lời thề: “Tim có thể ngừng đập nhưng dòng điện không thể nào tắt”.

Tháng 6 năm 1973, Ban Chấp hành Trung ương Đoàn tổ chức Đại hội tổng kết phong trào “Ba sẵn sàng”. Đồng chí Trường Chinh, uỷ viên Bộ chính trị thay mặt cho Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã khẳng định “Phong trào Ba sẵn sàng thật sự là một phong trào cách mạng rộng lớn của quần chúng thanh niên, là chiến trường lập công của tuổi trẻ, là trường học bồi dưỡng một thế hệ anh hùng của dân tộc Việt Nam anh hùng”.

Tháng 8 năm 1965 tổng đội Thanh niên xung phong giải phóng miền Nam được thành lập. Với khẩu hiệu “đứt đường như đứt từng khúc ruột”, sống bám cầu bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, vượt lên mọi khó khăn, hàng chục vạn lái xe cùng hàng chục vạn thanh niên xung phong và dân công hoả tuyến, bằng mọi phương tiện đã mang hàng ngàn tấn hàng hoá ra tiền tuyến.

Mảng 6

Tháng 3 năm 1965 Đại hôị Đoàn Thanh niên toàn miền Nam đã phát động phong trào “Năm xung phong” với nội dung :

- xung phong tiêu diệt thật nhiều sinh lực địch

- xung phong tòng quân và tham gia du kích chiến tranh

- xung phong đi dân công và thanh niên xung phong phục vụ tiền tuyến

- xung phong đấu tranh chính trị và chống bắt lính

- xung phong sản xuất nông nghiệp trong nông hội

Đến năm 1968 đã có hơn 2 triệu lượt đoàn viên thanh niên hăng hái tham gia phong trào ‘”năm xung phong”

Từ các mũi xung phong đó lại hình thành nên nhiều phong trào nhánh rất đa dạng phong phú

+ mũi tiêu diệt sinh lực địch có phong trào “Phấn đấu trở thành dũng sĩ diệt Mỹ”

+ mũi tòng quân và du kích chiến tranh có phong trào “Đánh du kích từ trong nhà ra ngoài ngõ”

+ mũi tham gia thanh niên xung phong có phong trào “Mỗi đoàn viên thanh niên là một thanh niên xung phong ”

+ mũi đấu tranh chính trị có phong trào “Xuống đường nói cho đồng bào tôi biết, hát cho đồng bào tôi nghe”

+ mũi sản xuất nông nghiệp có phong trào “Mỗi tấc đất, một cây mỳ”

Các phong trào “Ba sẵn sàng”, “Năm xung phong”, “Quyết thắng” đã thổi bùng lên chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước với hàng trăm anh hùng như lời Bác Hồ biểu dương “các cháu là thế hệ anh hùng của dân tộc Việt Nam anh hùng”

Năm 1975 hàng triệu thanh niên, học sinh, sinh viên theo lời kêu gọi của Tổ quốc đã “xếp bút nghiên cầm súng lên đường” cùng hàng triệu chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam đã xẻ dọc Trường Sơn làm nên đại thắng trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử ngày 30 tháng 4 năm 1975. Từ đây đất nước ta được hoàn toàn độc lập, non sông thu về một mối, chói ngời chân lý “không có gì quý hơn độc lập tự do”. Từ đây đất nước ta bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội.

“Đảng và Chính phủ ta có thể tự hào đã đào tạo nên một thế hệ thanh niên dũng cảm như các cháu, và mong các cháu tiếp tục phấn đấu hăng hái cho công cuộc bảo vệ Tổ quốc, xây dựng nước nhà.”
— (Lời căn dặn của Bác Hồ tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam lần thứ II, ngày 02/11/1956).
Thanh niên xung phong hăng hái tham gia khôi phục cầu Hàm Rồng - Thanh Hóa (năm 1955).
Chủ Tịch Hồ Chí Minh huấn thị tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNLĐ Việt Nam lần thứ II (11/1956), tại Nhà Hát lớn Hà Nội.
Đại hội đại biểu Đoàn toàn quốc lần II diễn ra tại Hà Nội từ ngày 25/10 - 4/11/1956 với sự tham gia của 479 đại biểu thay mặt cho 45 vạn cán bộ đoàn viên, thanh niên. Đại hội thực hiện nghị quyết đổi tên Đoàn, Đoàn Thanh niên Cứu quốc Việt Nam được đổi thành Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam. Đại hội vinh dự được chào đón Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng Bí thư Trường Chinh đến dự và chỉ đạo Đại hội. Tại đại hội đồng chí Nguyễn Lam tiếp tục được bầu làm Bí thư thứ nhất TƯ Đoàn.
Anh Hăng ri Mác tanh và chị Ray – mông – điêng (ray Mondien) cùng anh hùng La Văn Cầu tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ II, năm 1956.
Ngay sau ngày miền Bắc hoàn toàn giải phóng, ngày 19/01/1955, Trường Đại học Nhân dân Việt Nam đã khai giảng khoá học đầu tiên.
Đồng chí Nguyễn Chí Thanh - Uỷ viên Bộ chính trị T.Ư Đảng cùng đồng chí Nguyễn Lam - Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn (khoá I) và các đồng chí trong ban thường vụ T.Ư Đoàn, ban thư ký Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam chụp ảnh lưu niệm tại số nhà 55 phố Quang Trung (trụ sở T.Ư Đoàn tại Hà Nội), tháng 9/1955.
Ngày 19/10/1955, Đoàn TN Cứu quốc được đổi tên thành Đoàn TNLĐ VN. Cán bộ, đoàn viên nỗ lực đẩy mạnh sản xuất lập thành tích chào mừng đổi tên Đoàn.
Thanh niên xung phong đội C14 Hà Nội đắp đê chống bão tại Hải Phòng, năm 1956.
Thanh niên Hưng Yên tích cực lao động hưởng ứng phong trào chống úng với khẩu hiệu “nghiêng mình đổ nước ra sông”, năm 1955.
Bác Hồ huấn thị tại Đại hội đại biểu toàn quốc thành lập Hội LHTN Việt Nam, tháng 10/1956.
Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, Chủ tịch BCH Trung ương Hội LHTN Việt Nam đọc Báo cáo Chính trị tại Đại hội thành lập Hội (tháng 10/1956).
Quang cảnh Đại hội Hội Liên hiệp Sinh viên toàn quốc lần thứ nhất, năm 1955
Thanh niên xung phong tham gia xây dựng nhà máy chế biến cá hộp Hải Phòng, tháng 5/1956.
Đoàn viên, thanh niên xung phong hăng hái tham gia khôi phục đường sắt Hà Nội - Mục Nam Quan (Lạng Sơn), năm 1957.
Đoàn học sinh miền Nam tập kết diễu hành trong ngày Quốc Khánh, 2/9/1955.
Tổ sản xuất thanh niên C203 trên công trường Đông Anh - Thái Nguyên trong ngày hội giải phóng đôi vai bằng loại xe cút kít, năm 1956.
Bác Tôn Đức Thắng thăm chị Trần Thị Lý - người con gái kiên cường đất Quảng Nam mang trên mình hơn 40 vết thương do địch tra tấn.
Chủ tịch Hồ Chí Minh phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II Hội Liên hiệp Sinh viên Việt Nam, tháng 7/1958
Đoàn viên, thanh niên Thủ đô Hà Nội hưởng ứng phong trào “Lao động kiến thiết Tổ quốc” tham gia xây dựng sân vận động Hàng Đẫy (15/6/1958).
Đồng chí Trường Chinh, Phó Thủ tướng Chính phủ thăm ruộng lúa cao sản của thanh niên xã Lộc Vượng (ngoại thành Nam Định), năm 1958.
Bác Hồ đến thăm xưởng thực hành của học sinh trường Chu Văn An ngày 31/12/1958, trong ảnh là mô hình “ Nông thôn đổi mới” .
Đoàn viên, thanh niên Bến Tre ký tên lên lá cờ trước khi lên đường nhập ngũ năm 1959.
Lớp tự vệ thanh niên các dân tộc miền núi tập phóng lao, bố phòng chống địch giữ vững vùng căn cứ, tháng 6/1959.
Thanh niên học sinh Hà Nội biểu tình đấu tranh phản đối đế quốc Mỹ và chế độ Ngô Đình Diệm đánh chiếm miền Nam Việt Nam, năm 1959.
Ngày 20/12/1960, các thành viên của Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tuyên thệ trong Lễ thành lập Mặt trận.
Bác Hồ quàng khăn đỏ (của thiếu nhi quốc tế tặng thiếu nhi Việt Nam) cho em Nguyễn Thị Đỉnh, học sinh lớp 6 Trường cấp 2 Trưng Vương, Hà Nội tại Nhà khách Phủ Chủ tịch khi các đại biểu thiếu nhi thủ đô đến chúc Tết Người nhân dịp Xuân Canh Tý, ngày 28/01/1960.
Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam lần III diễn ra tại Hà Nội từ ngày 23-25/3/1961 với sự tham gia của 677 Đại biểu thay mặt cho hơn 78 vạn đoàn viên, thanh niên. Đại hội đã phát động phong trào "Xung phong tình nguyện vượt mức kế hoạch 5 năm lần thứ nhất". Đại hội vinh dự được chào đón Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng Bí thư Lê Duẩn đến dự và chỉ đạo Đại hội. Tại Đại hội đồng chí Nguyễn Lam tiếp tục được bầu làm Bí thư thứ nhất BCH Trung ương Đoàn. Sau đại hội, Đồng chí Vũ Quang được bầu làm Bí thư thứ nhất BCH Trung ương Đoàn thay cho đồng chí Nguyễn Lam chuyển công tác..
Thanh niên, học sinh, sinh viên hội thảo tại Đại học Y khoa lên án chế độ đọc tài quân phiệt Nguyễn Khánh, tẩy chay đế quốc Mỹ
Chủ tịch Hồ Chí Minh tới dự và huấn thị tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội LHTN Việt Nam toàn quốc lần thứ II, tháng 12/1961.
Cô giáo Nguyễn Thị Áng đang hướng dẫn sinh viên khoa Hóa trường Đại học Sư phạm Hà Nội thực hành trong phòng thí nghiệm, năm 1961.
Trung thu năm 1961, Bác Hồ đến thăm đại biểu thiếu niên, nhi đồng thủ đô tại Hà Nội.
Những thanh niên yêu nước Lê Văn Thành, Lê Hồng Tư, Lê Quang Vịnh và Huỳnh Văn Chính bị Mỹ - Ngụy kết án tử hình năm 1962 khi có kế hoạch giết Đại sứ mỹ Frederick Nolting. Trước làn sóng biểu tình, đấu tranh của hàng vạn học sinh, sinh viên chính quyền Việt Nam Cộng hòa đã buộc phải tuyên bố giảm án.
Học sinh, sinh viên Sài Gòn hiên ngang trước họng súng của kẻ thù, năm 1963.
Tối 09/8/1964, hàng vạn thanh niên Hà Nội xuống đường đồng hành hưởng ứng Phong trào “Ba sẵn sàng”, quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.
Các đội viên bắt cua bán lấy tiền ủng hộ thiếu nhi miền Nam, tích cực thực hiện Phong trào “Vì miền Nam ruột thịt”, năm 1964.
Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi, chiến sĩ biệt động đặt mìn trên cầu Công Lý, Sài Gòn, giết hụt Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Mcnamara. Anh bị bắt và bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa kết án tử hình ngày 15/10/1964.
Bác Phạm Văn Đồng, Thủ tướng Chính phủ tiễn TNXP Tháng Tám Thủ đô lên đường xây dựng kinh tế miền núi Tây Bắc, năm 1964.
Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân (1934 – 1964), quê xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Năm 1964 Nguyễn Viết Xuân hy sinh khi đơn vị anh đảm nhận nhiệm vụ bảo vệ bầu trời phía Tây Quảng Bình.
Sinh viên nước ngoài theo học Hà Nội đến dự mít tinh phản đối đế quốc Mỹ dùng hơi độc tàn sát đồng bào ta ở iền nam, năm 1965.
Chủ tịch Hồ Chí Minh với các anh hùng, dũng sĩ miền Nam, năm 1965.
Đội viên thiếu niên huyện Phú Xuyên (Hà Nội) đóng góp hơn 2000 kg giấy loại trong phong trào Kế hoạch nhỏ.
Đại biểu thiếu nhi Hà Nội tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh quà lưu niệm nhân ngày Lễ kỷ niệm 24 năm ngày thành lập Đội TNTP và chúc Thọ Người tròn 75 tuổi tại Nhà Hát Lớn Hà Nội, ngày 14/5/1965.
Thanh niên xã Đông Mỹ, huyện Thanh Trì, Hà Nội ký tên tham gia Phong trào “Xung phong tình nguyện vượt mức kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ nhất” (1961 - 1965).
Năm lá cờ đầu: Duyên Hải, Đại Phong, Thành Công, Bắc Lý và Ba nhất được tặng cờ trong Phong trào “xung phong tình nguyện vượt mức kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ nhất” (1961 - 1965)

Phong trào “Ba sẵn sàng” trong thanh niên miền Bắc

Ngày 09-08-1964, sau 4 ngày (kể từ ngày 5/8/1964) giặc Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc, Thành đoàn Hà Nội đã phát động phong trào “Ba sẵn sàng”: Sẵn sàng chiến đấu và nhập ngũ; sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn đẩy mạnh học tập, công tác và sản xuất; sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì khi Tổ quốc cần, thu hút 26 vạn thanh niên thủ đô tham gia. Từ thực tế phong trào thanh niên thủ đô, tháng 02/1965, Trung ương Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam phát động phong trào “Ba sẵn sàng” trong thanh niên toàn miền Bắc, lôi cuốn đông đảo thanh niên tham gia. Đến cuối tháng 5/1965 đã có hơn 2.500.000 thanh niên ghi tên tình nguyện “Ba sẵn sàng”, từ đó phong trào nhanh chóng trở thành phong trào thi đua rộng lớn, sôi động của thanh niên toàn miền Bắc trong suốt những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hào hùng của dân tộc.

Từ năm 1965 đến năm 1968, đã có 888.600 thanh niên miền Bắc gia nhập lực lượng vũ trang, trong đó có hơn 336.900 người vào miền Nam chiến đấu.
Nhân dân địa phương tặng gậy Trường Sơn cho thanh niên trước giờ vào Nam chiến đấu. Phong trào “Chiếc gậy Trường Sơn” khởi nguồn từ xã Hòa Xá, huyện Ứng Hòa (Hà Tây cũ) sau đó được phát động rộng khắp ở miền Bắc góp phần động viên và tạo thêm sức mạnh cho lớp lớp thanh niên vượt Trường Sơn vào Nam đánh giặc.
Đoàn viên, thanh niên Hà Nội phấn khởi nhận Thẻ đoàn viên trước lúc lên đường đi chiến đấu.
Đội nữ pháo binh Ngư Thủy, Quảng Bình bắn chìm tàu chiến Mỹ.
Dân quân Nam Ngạn, Hàm Rồng, Thanh Hóa trực chiến ngày đêm bảo vệ cầu Hàm Rồng, năm 1965.
Bác sĩ, Anh hùng Liệt sĩ Đặng Thùy Trâm (bên trái) (26/11/1943 – 22/6/1970) chụp ảnh lưu niệm cùng em gái trước lúc lên đường vào chiến trường, năm 1967. Anh hùng liệt sỹ, Bác sỹ Đặng Thùy Trâm - Tác giả cuốn “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” đã gây tiếng vang lớn trong xã hội đặc biệt là thế hệ trẻ. Chị hy sinh ngày 22/06/1970 tại Đức Phổ, Quảng Ngãi. Năm 2006, chị được Đảng, Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Thanh niên Hà Nội hăng hái xung phong tham gia Phong trào “Ba sẵn sàng” với tinh thần “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu Nước, mà lòng phơi phới dậy tương lai”.
Thanh niên, học sinh Hà Nội hăng hái ghi tên tham gia phong trào “ba sẵn sàng” và quyết tâm thực hiện tốt kế hoạch Nhà nước, năm 1965.
Học sinh Hà Nội phấn khởi trước lúc lên đường gia nhập lực lượng TNXP, hưởng ứng phong trào “Ba sẵn sàng”.
Dân quân An Thượng, Hoài Đức thời chống Mỹ năm 1967 Ảnh: Mầu Hoàng Thiết.
Sửa đường khi tiếng bom vừa ngớt, năm 1967/
Mở đường thông xe ra tiền tuyến, năm 1967/
Suốt 200 ngày đêm ròng rã đếm bom rơi và cắm tiêu xác định vị trí bom trên trọng điểm Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh), nữ TNXP, Anh hùng La Thị Tám cùng đồng đội của mình đã góp phần quan trọng thông đường cho những chuyến xe ra trận.
Những nữ TNXP đang lấp hố bom trên trọng điểm Ngã Ba Đồng Lộc, Hà Tĩnh năm 1967.
Chủ tịch Hồ Chí Minh phát biểu tại Đại hội “Ba sẵn sàng” chống Mỹ, cứu nước của Đoàn Thanh niên các Cơ quan Trung ương. Người nhắc nhở thanh niên phải đẩy mạnh phong trào thi đua, thi đua giữa địa phương này với địa phương khác.
“Với một thế hệ thanh niên hăng hái và kiên cường, chúng ta nhất định thành công trong sự nghiệp bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc”
— Trích Bài nói chuyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Lễ kỷ niệm lần thứ 35 Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam, 1966.
Thanh niên miền Bắc với Phong trào thi đua “Ba sẵn sàng”, sản xuất giỏi, chiến đấu cừ vì độc lập tự do của Tổ quốc, quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược, năm 1966.
Nữ du kích Nguyễn Thị Kim lai áp giải viên phi công Mỹ William Andrew Robinson, người lái chiếc máy bay F4 bị dân quân tự vệ Hà Tĩnh bắn hạ ngày 19 tháng 9 năm 1965. Bức ảnh đã đi vào 4 câu thơ lịch sử của Tố Hữu: “O du kích nhỏ giương cao súng Thằng Mỹ lênh khênh bước cúi đầu, Ra thế to gan hơn béo bụng Anh hùng đâu cứ phải mày râu !”
TNXP chiến khu D, Tây Ninh dùng ván cũ của nhà kho hậu cần làm cầu bắc trên vai, chuyển thương binh vượt suối Nhum trong chiến dịch Mậu Thân 1968. Nguồn: Phóng viên ảnh chiến trường Phạm Văn Thính.
Hội nghị BCH Trung Đoàn Thanh niên nhân dân cách mạng Việt Nam tháng 3/1965 phát động phong trào “5 xung phong” trong thanh niên miền Nam.
Hưởng ứng Phong trào “5 xung phong” do Đại hội Đoàn Thanh niên nhân dân cách mạng Việt Nam lần thứ I đề ra, đông đảo ĐVTN gia nhập TNXP. Trước giờ lên đường, tất cả cùng giơ tay hô vang lời thề “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”.
“Phong trào "Năm xung phong” trong thanh niên miền Nam (1965-1975) Phong trào "Năm xung phong" với các nội dung: Xung phong tiêu diệt thật nhiều sinh lực địch; xung phong tòng quân và tham gia du kích; xung phong đi dân công và Thanh niên xung phong phục vụ tiền tuyến; xung phong đấu tranh chính trị và chống bắt lính; xung phong sản xuất nông nghiệp trong nông hội.”
— Cùng với phong trào Ba sẵn sàng ở miền Bắc, phong trào Năm xung phong đã trở thành một trong những phong trào hành động cách mạng lớn nhất của tuổi trẻ miền Nam và tuổi trẻ cả nước trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân 1975, thu non sông về một mối.
Thanh niên Tây Nguyên sử dụng voi chở lương thực và vũ khí cho quân giải phóng miền Nam.
Anh hùng Kpa kơ Lơng – người dân tộc Gia rai – Tiểu đội trưởng trinh sát tham gia chiến đấu từ nhỏ, diệt được nhiều Mỹ - Ngụy, nhiều xe cơ giới.
TNXP miền Nam vừa sản xuất vừa chiến đấu trong phong trào “5 xung phong”.
Hưởng ứng Phong trào “Năm xung phong”, từ năm 1965, đông đảo đoàn viên, thanh niên các tỉnh Nam Bộ gia nhập các đội TNXP lên đường đánh Mỹ với quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược và bè lũ tay sai”.
Thanh niên xã Tiên Lãnh, Tiên Phước, Quảng Nam từ giã xóm làng lên đường chống Mỹ cứu nước.
Tổ trinh sát Ba nhất: “phát hiện địch nhanh nhất, xa nhất, chính xác nhất” của đại đội 23 pháo cao xạ đoàn vận tải quân sự Quang Trung cùng với các đơn vị khác đã bắn rơi nhiều máy bay Mỹ.
Giáo viên trẻ trường Bắc Lý, Hà Nam làm mô hình cầu để phục vụ công tác giảng dạy (một trong 5 lá cờ đầu trong phong trào xung phong tình nguyện vượt mức kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ nhất).
Bộ máy cày của Hồ Chủ tịch tặng thưởng cho HTX Đại Phong (một trong 5 lá cờ đầu của phong trào “Tình nguyện vượt mức kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ nhất”).
Tổ thanh niên tiên tiến nhà máy cơ khí Duyên Hải – Hải Phòng đang lắp ráp máy bơm nước phấn đấu thực hiện phong trào “xung phong tình nguyện vượt mức kế hoạch 5 năm lần thứ nhất” trong không khí đẩy mạnh tinh thần “sóng Duyên Hải”
Thiếu nhi và học sinh vùng giải phóng mít tinh đả đảo đế quốc Mỹ tàn sát thiếu nhi và học sinh.
Sinh viên Huế đốt tài liệu, hồ sơ của phòng “quân sự học đường” tại Đại học Sư phạm Huế.
Phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên Sài Gòn, xuống đường biểu tình “Bãi bỏ lệnh động viên” của Mỹ, Ngụy.
Nón quà "Chiếc gậy Trường Sơn" tặng trai làng nhập ngũ ở huyện Văn Giang, Hưng Yên, năm 1967/ Ảnh: Mầu Hoàng Thiết
Những cô gái Ba đảm đang Hợp tác xã Vũ Thắng quê hương 5 tấn Thái Bình quạt thóc vàng gửi ra tiền tuyến năm 1967 Ảnh: Mầu Hoàng Thiết
Đoàn viên thanh niên Nhà máy cơ khí nông nghiệp Hà Nội thi đua lập thành tích cung cấp nhiều máy nông nghiệp đạt tiêu chuẩn về HTX năm 1967 để chào mừng Nghị quyết 181 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về công tác thanh niên thời chiến Ảnh: Mầu Hoàng Thiết
Người sinh viên yêu nước, nữ chiến sĩ biệt động thành Sài Gòn Võ Thị Thắng tự tin, bình thản cười kiêu hãnh, giễu cợt bản án khổ sai 20 năm tù của Tòa án quân sự của chính quyền Sài Gòn, ngày 02/8/1968. Nụ cười cuả chị đã được cả thế giới biết đến như một “Nụ cười chiến thắng”.
Bảng tin của Đội Kim Đồng trường cấp II xã Mỹ Đức, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng báo tin miền Bắc sôi nổi lập công mừng thọ Bác Hồ, năm 1967.
Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm một lớp học ở phố Hàng Than (Hà Nội). Người đang theo dõi một em học sinh đánh vần.
Các em nhỏ huyện Hưng Nguyên, Nghệ An có sáng kiến lấy lá xanh bao quanh xe để ngụy trang máy bay địch.
Tặng gậy "Trường Sơn" từ những cây tre làng cho thanh niên trước khi lên đường nhập ngũ.
Lễ xuất phát của Đoàn Thanh niên xung phong Hà Nội lên đường chống Mỹ, cứu nước tổ chức ở Nhà Hát Lớn, Hà Nội ngày 11/7/1969.
Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng gặp gỡ Anh hùng, dũng sĩ diệt Mỹ tham gia đợt Tổng tiến công nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 ra thăm miền Bắc năm 1969. Ảnh: Mầu Hoàng Thiết
Huỳnh Tấn Mẫm - Chủ tịch hội sinh viên Sài Gòn khóa 1969-1970 (người cầm Micro) đang kêu gọi thanh niên, sinh viên đấu tranh đòi “tự trị đại học và chống quân sự hóa học đường”, năm 1970.
Đ/c Phạm Văn Đồng - Thủ tướng chính phủ dự đại hội Hội liên hiệp Sinh viên lần thứ IV, tháng 01/1970.
Thủ tướng Phạm Văn Đồng phát biểu tại Đại hội Hội Liên hiệp Sinh viên Việt Nam lần thứ IV, năm 1970.
Các bạn thiếu nhi chào mừng ngày tổ chức Đoàn và tổ chức Đội được vinh dự mang tên Bác Hồ vĩ đại (1970).
Đồng chí Trường Chinh – UVBCT trao cờ cho Đội TNTP Việt Nam tại buổi lễ Đội được mang tên Bác là Đội TNTP Hồ Chí Minh, năm 1970.
Sinh viên trường Trung cấp Nông nghiệp thực tập nhưng vẫn đeo súng trên vai sẵn sàng chiến đấu khi máy bay địch bắn phá.
Ba thế hệ trên một chiến hào tại xã Vinh Quang, xã anh hùng huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng năm 1971. Ảnh: Màu Hoàng Thiết
Chào quê hương, trai Thủ đô vào chiến trường năm 1971. Ảnh: Mầu Hoàng Thiết
“Tay cày tay súng”, thanh niên Hưng Yên vừa sản xuất vừa sẵn sàng chiến đấu, năm 1972.
“Nụ cười thách thức bom đạn”. Thành cổ Quảng Trị năm 1972.
Liệt sỹ Nguyễn Văn Thạc (14/10/1952 - 30/7/1972) sinh ra tại làng Bưởi, Hà Nội, tác giả cuốn nhật ký "Chuyện đời" từ ngày 02/10/1971 đến ngày 03/6/1972 (hay còn được biết dưới cái tên "Mãi mãi tuổi hai mươi"). Trước khi hành quân vào chiến trường Quảng Trị, anh đã gửi cuốn nhật ký cùng nhiều lá thư về cho anh trai từ ngã ba Đồng Lộc. Hai tháng sau, ngày 30/7/1972 anh đã hy sinh tại chiến trường Quảng Trị khi chưa tròn 20 tuổi.
Anh hùng liệt sỹ Nguyễn Thái Bình (14/01/1948 - 02/7/1972), quê xã Tân Kim, Cần Giuộc, Long An. Anh là sinh viên Việt Nam học tại Mỹ nhưng luôn hướng về Tổ quốc. Năm 1971, cùng với nhân dân và thanh niên tiến bộ Mỹ, Anh đã hăng hái tham gia phong trào phản chiến, tổ chức các cuộc mít tinh tố cáo đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam. Ngày 02/7/1972, Anh bị sát hại tại sân bay Tân Sơn Nhất ngay khi trở về nước. Ngày 30/4/2010, Anh được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lục lượng vũ trang nhân dân.
“Hát cho đồng bào tôi nghe” – tuần chống Mỹ - ngụy của học sinh, sinh viên các đô thị miền Nam đấu tranh chống xâm lăng, nô dịch văn hóa của đế quốc Mỹ.
Hoạt động của học sinh, sinh viên trong phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe” đấu tranh chống xâm lăng, nô dịch văn hóa của đế quốc Mỹ.
Cuộc xuống đường đấu tranh “Hát cho đồng bào tôi nghe”, “Những đêm không ngủ”, “tuần chống Mỹ - ngụy” của học sinh, sinh viên các đô thị miền Nam diễn ra sôi nổi.
Bị thất bại nặng nề trên chiến trường miền Nam, ngày 18 tháng 12 năm 1972, Tổng thống Mỹ Ních-Xơn đã chỉ đạo không quân Mỹ đánh phá Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố. Sau 12 ngày đêm chiến đấu, bảo vệ miền Bắc XHCN, quân và dân miền Bắc đã bắn rơi 4.181 máy bay, bắt sống hàng trăm giặc lái Mỹ, lập nên chiến công vang dội “Điện Biên Phủ trên không”. Ảnh: Máy bay chiến lược B52 của Mỹ bị tên lửa Việt Nam bắn rơi trên bầu trời Hà Nội năm 1972.
Đoàn chủ tịch Đại hội Đại biểu Đoàn TNNDCM Việt Nam lần thứ II, tháng 7/1973.
Bạn bè quốc tế ủng hộ cuộc chiến chống Mỹ của nhân dân Việt Nam tại Festival thanh niên, sinh viên thế giới lần thứ 10 tại Beclin, Cộng hòa Dân chủ Đức, tháng 7 năm 1973.
Lính Mỹ liên tiếp thua trong các chiến dịch lớn và buộc phải rút khỏi Việt Nam năm 1973.
Sau gần 5 năm đàm phán, Hiệp định Pari về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình tại Việt Nam đã được ký kết ngày 27/01/1973.
Vào lúc 11h ngày 30/4/1975 chiếc xe tăng mang biển hiệu 390 của quân giải phóng húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập, trụ sở cơ quan đầu não của chính quyền Sài Gòn. 11h30 phút lá cờ giải phóng của ta đã tung bay trên nóc Dinh Độc Lập, khẳng định chiến thắng vẻ vang của toàn dân tộc, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Ngày 15 tháng 5 năm 1975, Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đọc diễn văn mừng chiến thắng, thống nhất đất nước trước hàng vạn đồng bào Sài Gòn.
Thanh niên thành phố Sài Gòn mít tinh chào mừng ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, hai miền Nam - Bắc được thống nhất.
Hình ảnh đất nước thống nhất được thể hiện qua xếp hình của thiếu nhi Hà Nội trong Lễ mít tinh mừng miền Nam hoàn toàn giải phóng tại sân Hàng Đẫy, tháng 5/1975/